Ile zębów ma pies? Budowa uzębienia i higiena jamy ustnej

Ile zębów ma pies? Dorosły, zdrowy pies dowolnej rasy ma 42 zęby stałe, a szczeniak rodzi się bezzębny i przez kolejne miesiące przechodzi przez dwie pełne fazy uzębienia: najpierw 28 zębów mlecznych, potem komplet 42 zębów stałych. Tę liczbę warto znać, bo nieprawidłowy zgryz, brakujące zęby czy nadliczbowe zęby mleczne pozostające w jamie ustnej szczeniaka to częste problemy weterynaryjne, a opiekun, który wie, czego się spodziewać, łatwiej je rozpozna. Ten wpis nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii, ale podpowiada, kiedy zerknąć pupilowi w pyszczek samemu, a kiedy umówić wizytę kontrolną.

Ile zębów ma pies dorosły, a ile szczeniak?

Dorosły pies ma 42 zęby stałe rozłożone w obu szczękach asymetrycznie. W górnej szczęce mieści się 20 zębów, w dolnej 22. Ta różnica wynika z tego, że dolna szczęka ma o dwa trzonowce więcej, czego nie zauważy nikt, kto nie zna anatomii psiej jamy ustnej. Wzór zębowy dla dorosłego psa zapisuje się jako I 3/3, C 1/1, P 4/4, M 2/3 z każdej strony, co daje pełne 42 zęby. Litery oznaczają kolejno siekacze (incisivi), kły (canini), przedtrzonowce (premolares) i trzonowce (molares).

Szczeniak rodzi się bez żadnego zęba. Pierwsze zęby mleczne, czyli siekacze i kły, zaczynają się pojawiać między drugim a czwartym tygodniem życia, a pełne uzębienie mleczne (28 zębów) wykształca się do szóstego, ósmego tygodnia. Brakujące względem dorosłego psa elementy to wszystkie trzonowce (M) oraz jeden z czterech przedtrzonowców (P1 wyrasta tylko w uzębieniu stałym). Cztery brakujące trzonowce u góry, sześć u dołu i dwa przedtrzonowce (po jednym z każdej strony) tłumaczą różnicę między 28 a 42.

Liczba zębów jest taka sama u wszystkich ras, niezależnie od wielkości psa, choć rozmieszczenie w łuku zębowym może się różnić. Rasy brachycefaliczne (mops, buldog francuski) często mają stłoczone zęby z powodu skróconej szczęki, a niektóre miniaturowe rasy (yorki, chihuahua) mogą mieć trwale brakujące zęby (oligodoncja), co jest stanem wrodzonym, nie patologią.

Budowa uzębienia psa: siekacze, kły, przedtrzonowce, trzonowce

Każda grupa zębów spełnia inną funkcję, dlatego nie wystarczy znać sumarycznej liczby, warto rozumieć, co pies tymi zębami robi. Wiedza ta przydaje się przy ocenie zgryzu, doborze gryzaków i interpretacji nawyków żucia Twojego pupila.

Funkcja poszczególnych grup zębów

Siekacze (incisivi) to przednie zęby, po sześć w każdej szczęce. Służą do zeskrobywania mięsa z kości, chwytania drobnych przedmiotów i wygładzania sierści podczas tak zwanej higieny pielęgnacyjnej. Kły (canini) to długie, lekko zakrzywione zęby tuż za siekaczami. Pies ma cztery kły (dwa górne, dwa dolne). Wyewoluowały do chwytania i przebijania, więc są najmocniejszymi zębami w pysku. Przedtrzonowce (premolares) i trzonowce (molares) tworzą boczną część łuku zębowego i służą do rozdrabniania pokarmu. Największe znaczenie mają tak zwane łamacze, czyli para zębów P4 (górny ostatni przedtrzonowiec) i M1 (dolny pierwszy trzonowiec), które działają jak nożyce kruszące kości i twarde fragmenty pokarmu.

To wyspecjalizowanie nie znaczy, że pies przeżuwa pokarm tak jak człowiek. Pies, jak każdy mięsożerca, raczej kęsuje, rozdrabnia i połyka, niż dokładnie żuje. Stąd częste „pożeranie” jedzenia bez przeżuwania jest dla psa normalne, choć przy szybkim łapczywym jedzeniu warto rozważyć miskę spowalniającą.

Jak wygląda wymiana zębów mlecznych na stałe?

Wymiana zębów u psa to proces rozłożony na kilka miesięcy, najintensywniej między czwartym a siódmym miesiącem życia. W tym czasie szczeniak traci po kolei zęby mleczne, a w ich miejsce wyrastają zęby stałe. Towarzyszy temu często zwiększona potrzeba żucia, czasem niewielkie krwawienia z dziąseł, a nawet chwilowy spadek apetytu lub gorszy nastrój pupila.

Orientacyjny harmonogram wymiany:

• 12-16 tygodni: zaczyna się wypadanie siekaczy mlecznych,

• 4-6 miesięcy: wymiana kłów i przedtrzonowców,

• 6-7 miesięcy: wyrastają trzonowce stałe (nie miały odpowiedników mlecznych),

• 7-8 miesięcy: szczeniak ma pełne uzębienie stałe (42 zęby).

Jeśli Twój szczeniak skończył 8 miesięcy, a w pyszczku obok wyrosłych zębów stałych nadal sterczą zęby mleczne (najczęściej kły), mówimy o zębach mlecznych persystentnych. To dość częsty problem u psów rasy yorkshire terrier, maltańczyk, pudel miniaturowy i innych małych ras. Wymaga interwencji weterynarza, bo nieusunięte „dodatkowe” zęby prowadzą do wady zgryzu, gromadzenia się resztek pokarmu między zębami i wczesnego rozwoju kamienia nazębnego.

Nieprawidłowości w wymianie zębów, które powinny niepokoić

Najczęstsze sytuacje wymagające konsultacji weterynaryjnej w okresie wymiany zębów obejmują: zatrzymane zęby mleczne (powyżej 8 miesiąca obok zębów stałych), nieprawidłowy zgryz (np. dolne kły wbijające się w podniebienie), brak wyrżnięcia zębów stałych w spodziewanym terminie (warto wykonać RTG, bo zęby mogą być uwięzione w kości), połknięty ząb mleczny (zwykle bez konsekwencji, ale obserwuj kał) oraz silne krwawienie utrzymujące się dłużej niż dwa, trzy dni po wypadnięciu zęba. Każda z tych sytuacji wymaga oceny lekarza, bo skutki nieprawidłowo wykształconego zgryzu rzutują na całe życie psa, w tym na sposób gryzienia, ryzyko urazów dziąseł i zdrowie ogólne.

Higiena jamy ustnej psa: jak myć zęby i jak często

Higiena jamy ustnej Twojego pupila ma większy wpływ na jego zdrowie ogólne, niż się powszechnie sądzi. Choroby przyzębia (paradontoza) dotyczą, według szacunków Amerykańskiego Stowarzyszenia Stomatologii Weterynaryjnej, ponad 80% psów powyżej trzeciego roku życia, a powikłania obejmują nie tylko utratę zębów, ale i bakteriemię (przenikanie bakterii z jamy ustnej do krwi), która może uszkadzać serce, nerki i wątrobę. Szczotkowanie zębów psa jest więc nie tyle „dodatkiem” do pielęgnacji, ile podstawą profilaktyki ogólnozdrowotnej.

Wybór pasty i szczoteczki dla psa

Pasta do zębów dla psa różni się od ludzkiej w jednym istotnym punkcie. Pies nie wypluwa, połyka cały preparat, dlatego ludzka pasta jest dla niego niebezpieczna, zwłaszcza ta zawierająca ksylitol, który u psa wywołuje gwałtowne wydzielanie insuliny, hipoglikemię i może uszkadzać wątrobę. Stosuj wyłącznie pastę przeznaczoną dla zwierząt, najczęściej dostępną w smakach mięsnych, drobiowych lub waniliowych, które ułatwiają zaakceptowanie czynności przez pupila. Szczoteczka może być specjalna dla psów (z dłuższą rączką i podwójną główką) lub miękka szczoteczka dla niemowląt o łagodnym włosiu.

Częstotliwość: optymalnie codziennie, minimalnie trzy razy w tygodniu. Codzienne szczotkowanie nie pozwala kamieniowi nazębnemu wykrystalizować się z miękkiego biofilmu, a tylko miękki biofilm da się usunąć szczotką. Stwardniały kamień wymaga już profesjonalnego skalingu pod sedacją, wykonywanego u weterynarza zwykle raz na rok lub dwa, w zależności od indywidualnych predyspozycji rasy. Małe psy, brachycefale i seniorzy potrzebują częstszych zabiegów niż średnie i duże rasy z dłuższym pyskiem.

Najczęstsze choroby przyzębia u psa i jak im zapobiegać

Choroby zębów i dziąseł u psa rozwijają się stopniowo i często bezobjawowo przez długi czas. Pierwszy etap to gromadzenie się płytki nazębnej (biofilm bakteryjny), drugi to mineralizacja płytki w kamień nazębny, trzeci to zapalenie dziąseł (gingivitis), a czwarty pełnoobjawowe zapalenie przyzębia (periodontitis) z cofaniem się dziąseł, odsłanianiem szyjek zębów i utratą zębów. Im wcześniej zatrzymamy ten proces, tym mniejsze są szkody.

Sygnały, które powinny skłonić Cię do umówienia wizyty kontrolnej:

• cuchnący oddech psa (halitoza), zwłaszcza nowy lub nasilający się,

• brązowy lub żółtawy nalot na zębach, najczęściej za górnymi kłami i przy dziąsłach

• zaczerwienione, krwawiące dziąsła,

• niechęć do twardych przysmaków lub zabawek, które wcześniej pies chętnie gryzł,

• łapanie pokarmu boczną stroną pyska, ślinotok, ostrożne żucie tylko po jednej stronie.

Profilaktyka domowa obejmuje przede wszystkim regularne szczotkowanie, ale wspierają ją także gryzaki dentalne, naturalne przysmaki o zwiększonej twardości (ścięgna, suszone ucho, prawdziwa kość z umiarem) oraz dieta o odpowiedniej strukturze. Wiele psich przysmaków pełni funkcję mechanicznego oczyszczania powierzchni zębów podczas gryzienia. W ofercie naszego sklepu znajdziesz różnorodne propozycje w dziale przysmaki dla psów, w tym trenerki i suszone naturalne gryzaki różnych rodzajów mięsa. Karmę dopasowaną do potrzeb pupila wybierzesz w kategorii artykuły dla psów, a opiekunowie mniejszych ras znajdą propozycje w sekcji małe pieski, bo to właśnie one są najbardziej narażone na choroby przyzębia z powodu stłoczonego uzębienia.

Wiedza, ile zębów ma pies (42 stałe i 28 mlecznych) i jak działa ich wymiana, pomaga w codziennej obserwacji pupila. Regularne szczotkowanie, kontrola dziąseł i wizyty u lekarza weterynarii co rok zazwyczaj wystarczą, żeby zachować zdrowe uzębienie Twojego psa na długie lata. Każda zmiana w wyglądzie zębów, w oddechu albo w sposobie jedzenia warta jest konsultacji ze specjalistą, bo problemy stomatologiczne psów rozwijają się stopniowo i zęby nie bolą ich tak ostro jak człowieka, dopóki choroba nie jest zaawansowana.