Czy pies może jeść ziemniaki? Co musisz wiedzieć

Twój pupil patrzy błagalnie na resztkę puree na talerzu i pyta wzrokiem, czy może spróbować. Czy pies może jeść ziemniaki? Krótka odpowiedź brzmi: tak, ale tylko gotowane, w niewielkich ilościach i bez przypraw. Surowe ziemniaki są dla psa niebezpieczne z powodu obecności solaniny, czyli naturalnej toksyny roślinnej, której organizm czworonoga źle znosi. Frytki, czipsy, ziemniaki ze smalcem czy z czosnkiem są niezdrowe lub wręcz szkodliwe, mimo że pies prosi o nie z entuzjazmem. W tym wpisie znajdziesz konkretne odpowiedzi, czego z ziemniaków pies może zjeść i ile, czego stanowczo lepiej unikać, a kiedy warto skonsultować się z lekarzem weterynarii. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynaryjnej, zwłaszcza u psów z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca czy choroby nerek.

Czy pies może jeść ziemniaki gotowane?

Gotowane ziemniaki mogą być od czasu do czasu elementem diety zdrowego, dorosłego psa. Sam ziemniak po ugotowaniu (w wodzie, bez soli, bez tłuszczu) staje się źródłem łatwo strawnej skrobi, niewielkich ilości błonnika, witaminy C, witamin z grupy B oraz potasu. To nie znaczy, że pies ich potrzebuje. Mięsożerne psy radzą sobie znakomicie bez ziemniaków, a komercyjne karmy zazwyczaj pokrywają zapotrzebowanie na węglowodany z innych źródeł, takich jak ryż, owies, batat czy ziemniak właśnie. Gotowany ziemniak w domowej kuchni traktuj więc jak okazjonalny dodatek lub składnik diety przygotowywanej pod okiem dietetyka weterynaryjnego, a nie codzienny element menu.

Najbezpieczniej podawać ziemniaki:

• tylko ugotowane lub upieczone (gotowanie rozkłada większość solaniny w miąższu),

• bez soli, masła, mleka, śmietany i przypraw (zwłaszcza bez cebuli i czosnku),

• obrane ze skórki, bo skórka koncentruje toksyny i może zawierać pestycydy,

• w niewielkiej ilości, jako maksymalnie 10% dziennej kaloryczności,

• połączone z dobrym źródłem białka (mięso, jajko), żeby zbilansować posiłek.

Warto wiedzieć, że ziemniak ma wysoki indeks glikemiczny, czyli szybko podnosi poziom glukozy we krwi. Psy z cukrzycą, otyłością lub zespołem metabolicznym powinny otrzymywać ziemniaki tylko po konsultacji z weterynarzem. To samo dotyczy psów z chorobą nerek, bo zawartość potasu w ziemniakach może wpływać na bilans elektrolitów.

Dlaczego surowe ziemniaki są dla psa niebezpieczne?

Surowy ziemniak (zwłaszcza młody, zielonkawy lub z wystrzelonymi kiełkami) zawiera solaninę, czyli glikoalkaloid, którego rośliny psiankowate używają jako naturalnego środka odstraszającego owady i grzyby. Solanina jest toksyczna dla człowieka i dla psa. Spożyta w większej dawce wywołuje wymioty, biegunkę, ból brzucha, drżenia mięśniowe, splątanie, a w skrajnych przypadkach uszkodzenie układu nerwowego. Wraz z solaniną w surowych ziemniakach występuje również chakonina, inny glikoalkaloid o podobnym mechanizmie działania.

Co to jest solanina i ile jej jest w ziemniakach?

Solanina to alkaloid o gorzkim smaku, działający jako inhibitor enzymu cholinoesterazy, czyli związku odpowiedzialnego za prawidłowe przekazywanie sygnałów w układzie nerwowym. Zwykły, dojrzały, prawidłowo przechowywany ziemniak zawiera 2-13 mg solaniny na 100 g miąższu, czyli ilość uznawaną za bezpieczną dla człowieka. Niedojrzałe, zielonkawe, kiełkujące lub uszkodzone ziemniaki zawierają już 80-100 mg na 100 g, a w samych kiełkach nawet kilkaset miligramów. Według ogólnych zaleceń toksykologii weterynaryjnej dawka około 1-2 mg solaniny na kilogram masy ciała psa może wywołać objawy zatrucia. Dla psa 10 kg to teoretycznie 10-20 mg solaniny, czyli niewielka porcja zielonych ziemniaków bez gotowania może być wystarczająca, żeby pojawiły się problemy.

Gotowanie nie usuwa solaniny w stu procentach, ale jej znaczna część przechodzi do wody, dlatego ziemniaki zawsze gotuj w obfitej ilości wody, której potem nie używaj do dalszego przygotowania potrawy dla psa. Skórka i fragmenty zielone powinny zostać usunięte przed gotowaniem. Jeśli Twój pies przypadkowo zjadł surowego ziemniaka i pojawiają się wymioty, ślinotok, drżenie lub apatia, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem weterynarii. Mała ilość przegryziona z drobnego kawałka raczej nie wywoła objawów, ale każda większa ilość lub zielone części wymagają konsultacji.

Jak bezpiecznie podawać ziemniaki psu?

Skoro gotowane ziemniaki są dopuszczalne w umiarkowanych ilościach, warto wiedzieć, jak je serwować, żeby nie zaszkodzić. Najlepszą metodą jest ugotowanie obranego ziemniaka w czystej wodzie do miękkości, ostudzenie, posiekanie lub rozgniecienie widelcem, a następnie podanie w bardzo małej ilości jako dodatku do mięsa.

Jakie porcje są bezpieczne?

Ogólna zasada „nie więcej niż 10 procent dziennej kaloryczności z przekąsek i dodatków” obowiązuje także dla ziemniaków. Dla psa 10 kg na karmie pokrywającej 600 kcal dziennie oznacza to maksymalnie 60 kcal z ziemniaka, czyli około 70 g gotowanego miąższu (ziemniak ma około 87 kcal/100 g gotowany). Dla psa 25 kg na 1300 kcal dziennie to 130 kcal, czyli mniej więcej 150 g gotowanego ziemniaka. To nie są ilości, które serwujesz codziennie, tylko ramy bezpieczeństwa na okazjonalne podanie.

Częstotliwość: maksymalnie raz lub dwa razy w tygodniu, najlepiej jako dodatek do mięsa, nigdy jako główny składnik posiłku. Pamiętaj też, że pies z karmy komercyjnej dostaje już zwykle wszystkie potrzebne węglowodany. Dodawanie ziemniaków „dla wzbogacenia diety” nie jest konieczne, a u psów aktywnych może prowadzić do nadmiaru kalorii i tycia.

Frytki, czipsy, puree z masłem? Czego absolutnie nie podawać psu?

Tak, jak gotowany ziemniak bez przypraw bywa neutralnym lub korzystnym dodatkiem, tak wszystkie przetworzone formy ziemniaków są w psim menu niewskazane. Frytki zawierają duże ilości soli, tłuszczu, często rafinowanego, z utlenionymi olejami oraz akrylamidu, czyli związku powstającego w wyniku silnego smażenia węglowodanów, którego nadmiar może być szkodliwy dla wątroby. Czipsy mają jeszcze więcej soli i tłuszczu, plus rozmaite przyprawy, w tym często cebulę i czosnek w proszku, które są dla psa toksyczne. Puree z masłem, śmietaną i solą to kombinacja, która łatwo wywołuje biegunkę i ostre zapalenie trzustki, zwłaszcza u ras predysponowanych (sznaucer miniaturowy, cocker spaniel, yorkshire terrier).

Krótka lista form ziemniaka, których psu nie podawaj NIGDY:

• surowe ziemniaki, zwłaszcza zielone lub z kiełkami (solanina),

• frytki, czipsy, ziemniaki smażone na głębokim oleju (sól, tłuszcz, akrylamid),

• puree z masłem, mlekiem, śmietaną lub solą,

• ziemniaki z czosnkiem, cebulą, papryką czy szczypiorem (toksyczność cebulowatych),

• sałatki ziemniaczane z majonezem, octem i jajkiem ostro doprawione,

• ziemniaki pleśniejące lub zalegające w spiżarni (ryzyko mykotoksyn).

Jeśli Twój pies przypadkowo zjadł frytki lub większą ilość puree z masłem i pojawiają się wymioty, biegunka, apatia lub bolesność brzucha, skontaktuj się z weterynarzem. Ostre zapalenie trzustki to stan zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.

Ziemniaki słodkie (bataty) jako alternatywa

Bataty, czyli słodkie ziemniaki, są w psim menu lepszą opcją niż klasyczny ziemniak. Należą do innej rodziny botanicznej (powojowate, nie psiankowate), więc nie zawierają solaniny. Mają niższy indeks glikemiczny, dużą zawartość beta-karotenu (prowitamina A), witaminy C, błonnika i potasu. Niektóre karmy weterynaryjne oraz wiele karm grain-free batat wykorzystuje jako źródło węglowodanów.

Bataty podawaj wyłącznie gotowane lub upieczone, obrane, bez przypraw, w ilościach porównywalnych z klasycznym ziemniakiem. Surowych batatów psu nie dawaj, bo skrobia surowa jest trudna do strawienia. Warto też wiedzieć, że Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) od 2018 roku bada możliwy związek między dietami bogatymi w strączkowe i ziemniaki/bataty (jako głównym źródłem węglowodanów w karmach grain-free) a występowaniem rozstrzeniowej kardiomiopatii u psów (DCM). Badanie nadal trwa i nie ma rozstrzygających wniosków, ale warto wybierać karmy o zbilansowanym składzie i nie traktować batata czy ziemniaka jako podstawy diety psa, jeśli nie jest to wyraźnie wskazane przez weterynarza lub dietetyka.

W ofercie sklepu znajdziesz różne propozycje karm dopasowanych do potrzeb pupila w dziale artykuły dla psów, a jeśli przygotowujesz dietę BARF z dodatkami warzywnymi i chcesz ją zbilansować, sprawdź kategorię suplementy do diety BARF. Jeśli szukasz zdrowych nagród, w dziale przysmaki dla psa znajdziesz między innymi liofilizowane przysmaki naturalne, które są bezpieczniejszą alternatywą niż domowe „resztki ze stołu”.

Odpowiedź na pytanie „czy pies może jeść ziemniaki” brzmi: tak, ale tylko gotowane, w niewielkich ilościach, bez przypraw i sporadycznie. Surowe ziemniaki, frytki, czipsy i puree z masłem są dla psa niewskazane lub wręcz szkodliwe. Bataty są lepszą alternatywą, ale również wymagają ugotowania i umiaru. Każdą nową rzecz wprowadzaj do diety pupila stopniowo, obserwuj reakcję układu pokarmowego i konsultuj się z lekarzem weterynarii, jeśli Twój pies ma chorobę przewlekłą lub jest szczeniakiem, suką ciężarną albo seniorem.