Ruja u kotki: objawy, ile trwa i jak pomóc swojej kotce?

Ruja u kotki potrafi zaskoczyć nawet doświadczonego opiekuna. Spokojna dotąd kotka nagle nawołuje po nocach, tarza się po podłodze i nie odstępuje Cię na krok. Klienci często pytają nas, czy to jeszcze norma, czy już powód do niepokoju. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda ruja, ile trwa, kiedy zwykle pojawia się pierwsza i jak możesz pomóc pupilce przejść przez ten czas. Ten poradnik nie zastępuje wizyty u lekarza weterynarii: jeśli zachowanie kotki budzi Twoje wątpliwości albo widzisz wydzielinę, osłabienie lub brak apetytu, skontaktuj się z lecznicą.

Jak wygląda ruja u kotki i jakie daje objawy?

Ruja (estrus) to okres, w którym kotka jest gotowa do krycia. W przeciwieństwie do suczki nie krwawi, a zmiany w wyglądzie narządów płciowych są praktycznie niewidoczne. Rozpoznasz ją przede wszystkim po zachowaniu, które u wielu kotek zmienia się z dnia na dzień.

Najczęściej opiekunowie zauważają:

• głośne, przeciągłe nawoływanie (wokalizację), także w nocy, które brzmi czasem jak płacz,
• nasilone ocieranie się o ludzi i meble oraz domaganie się uwagi,
• częste tarzanie się po podłodze,
• charakterystyczną postawę po pogłaskaniu wzdłuż grzbietu: kotka przywiera przodem ciała do podłoża, unosi zad, odsuwa ogon na bok i przebiera tylnymi łapami,
• częstsze oddawanie moczu, a u części kotek znaczenie moczem pionowych powierzchni.

Te zachowania bywają tak intensywne, że opiekunowie biorą je za oznakę bólu. Tarzanie się i nawoływanie to jednak typowy obraz rui, a kotka w tym czasie zwykle szuka kontaktu, zamiast się chować. W rozmowach z opiekunami słyszymy też często o próbach wymknięcia się przez uchylone okno lub drzwi, dlatego w tym okresie sprawdź zabezpieczenia w domu.

Kiedy pierwsza ruja u kotki i od czego zależy jej termin?

Pierwsza ruja u kotki pojawia się przeciętnie około 6. miesiąca życia, choć dojrzałość płciową kocięta mogą osiągać już około 4. miesiąca. W opracowaniach weterynaryjnych podaje się szeroki zakres: od 4 do 12 miesięcy. Kotka waży wtedy zwykle 2,3-3,2 kg, czyli około 80% masy dorosłego zwierzęcia.

Na to, kiedy pierwsza ruja u kotki się zacznie, wpływa rasa (kotki ras długowłosych, np. perskie, dojrzewają zwykle później), kondycja i masa ciała, a także pora roku, w której kotka przyszła na świat, bo jej cykl reaguje na długość dnia.

Ile trwa pierwsza ruja u kotki?

Źródła weterynaryjne nie podają osobnej normy dla pierwszego cyklu, więc obowiązują te same zakresy co przy kolejnych rujach (znajdziesz je w tabeli poniżej). Pierwszą ruję łatwo jednak przeoczyć. Faza przedrujowa trwa zaledwie 1-2 dni i bywa widoczna tylko w niewielkiej części cykli, więc pierwsze dni rui często umykają uwadze.

Opiekunowie młodych kotek często mówią nam, że zorientowali się dopiero przy nocnym nawoływaniu. Jeśli Twoja kotka zbliża się do wieku dojrzewania, obserwuj jej zachowanie i trzymaj ją z dala od niekastrowanych kocurów: kotka może zostać zapłodniona już podczas pierwszej rui. Gdy objawy rui utrzymują się dłużej niż 21 dni, umów wizytę u lekarza weterynarii, bo tak długi estrus może świadczyć o torbielach jajników.

Ile trwa ruja u kota i jak przebiega cały cykl?

Ile trwa ruja u kotki? Sama ruja trwa średnio około 7 dni, ale zakres jest szeroki: od 1 do 21 dni. Jeśli nie dojdzie do krycia, kotka zwykle wycisza się na mniej więcej tydzień, po czym cykl się powtarza. Cały cykl trwa przeciętnie około trzech tygodni, w praktyce od jednego do sześciu tygodni.

Tabela pokazuje, dlaczego niekryta kotka potrafi mieć ruję co dwa, trzy tygodnie przez cały sezon. Odpowiadają za to dwa mechanizmy opisane niżej.

Na czym polega owulacja indukowana kryciem?

Kotka należy do gatunków z owulacją indukowaną: komórki jajowe uwalniają się z jajników zwykle dopiero w odpowiedzi na krycie. Bodziec ze strony pochwy wywołuje w ciągu kilku minut wyrzut hormonu luteinizującego (LH), a owulacja następuje 24-60 godzin później. Większość kotek potrzebuje do tego 3-4 kryć w ciągu doby.

Bez owulacji nie powstaje ciałko żółte, które wyciszyłoby cykl, i po krótkiej przerwie wszystko zaczyna się od nowa. U części kotek owulacja zdarza się jednak spontanicznie, bez kocura (według niektórych opracowań nawet u około 30%). Wtedy przez 30-45 dni ruja nie wraca, co może wyglądać jak jej samoistne ustąpienie.

Jak długość dnia wpływa na ruję u kotki?

Kotki są sezonowo poliestralne i należą do zwierząt długiego dnia: wydłużający się dzień pobudza ich hormony płciowe. Do utrzymania regularnych cykli potrzebują około 12 godzin światła lub więcej, a przy mniej niż 8 godzinach cykle się zatrzymują. Na półkuli północnej sezon trwa zwykle od stycznia lub lutego do jesieni.

Przerwa zimowa częściej dotyczy kotek długowłosych niż krótkowłosych, a u wielu kotek nie występuje wcale. Kotki niewychodzące, żyjące przy sztucznym oświetleniu, mogą mieć ruje przez cały rok, bo lampy zapalone do późnego wieczora wydłużają im dzień. Dlatego ruja u kota mieszkającego w bloku w styczniu nie jest niczym niezwykłym.

Ruja czy choroba: kiedy objawy wymagają wizyty u weterynarza?

Typowa ruja nie przebiega z krwawieniem i zwykle nie daje widocznej wydzieliny z dróg rodnych, dlatego każda wydzielina, a zwłaszcza krwawienie z pochwy, to sygnał do szybkiej wizyty.

Skontaktuj się z lekarzem weterynarii, jeśli zauważysz:

• ropną lub krwistą wydzielinę z dróg rodnych (od razu do lecznicy),
• apatię, brak apetytu, wymioty, wzmożone pragnienie i częstsze oddawanie moczu (od razu do lecznicy),
• powiększony brzuch, także bez żadnej wydzieliny,
• nagłe powiększenie jednego lub kilku gruczołów mlekowych,
• objawy rui trwające dłużej niż 21 dni albo pojawiające się u kotki po sterylizacji.

Ropna wydzielina, często z domieszką krwi, i osowiałość to typowy obraz ropomacicza (pyometra), czyli zakażenia macicy, które może rozwinąć się u niesterylizowanych kotek. Przy zamkniętej szyjce macicy wydzieliny nie ma, a jedynym widocznym sygnałem bywa powiększony brzuch. Pomaga prosta obserwacja: kotka w rui jest zwykle aktywna i szuka kontaktu, a kotka chora częściej się chowa i odmawia jedzenia.

Jak pomóc kotce w rui i co omówić z lekarzem?

Najpierw zadbaj o bezpieczeństwo: zamknij okna lub załóż siatkę i nie dopuszczaj kotki do niekastrowanych kocurów. Zamiast intensywnych pieszczot zaproponuj krótkie sesje zabawy, np. wędką czy piłeczką. Odpowiednie zabawki dla kota pomagają rozładować napięcie, a głaskanie po grzbiecie i u nasady ogona tylko nasila postawę godową.

Niektórzy opiekunowie sięgają też po preparaty uspokajające dla kota. Traktuj je jako wsparcie domowego komfortu, a nie sposób na ruję: nie zatrzymują cyklu hormonalnego. Stymulację pochwy w celu wywołania owulacji może rozważyć wyłącznie lekarz weterynarii. Nie próbuj tego w domu, bo ryzykujesz uraz dróg rodnych.

Sterylizacja czy antykoncepcja hormonalna: co mówią źródła weterynaryjne?

Sterylizacja to jedyny trwały sposób, by ruje nie wracały. Część organizacji zaleca zabieg około 4. miesiąca życia, czyli przed dojrzałością płciową, a wielu lekarzy weterynarii proponuje termin około 6. miesiąca. Zabieg praktycznie eliminuje ryzyko ropomacicza, a wykonany przed 6. miesiącem życia ogranicza także ryzyko niektórych nowotworów. Odpowiedni moment dla Twojej kotki ustal z lekarzem.

Hormonalne środki antykoncepcyjne (progestageny) mają udokumentowane działania niepożądane: przerost błony śluzowej macicy i ropomacicze, przerost oraz nowotwory gruczołów mlekowych, a także insulinooporność z podwyższonym poziomem glukozy we krwi. U kotek przed dojrzewaniem preparaty długodziałające mogą wywołać długotrwały przerost gruczołów mlekowych, który w ciężkich przypadkach bywa groźny dla życia. Nie podawaj więc kotce żadnych hormonów bez badania i decyzji lekarza weterynarii.

Ruja u kotki to naturalny etap jej życia: trwa średnio tydzień i u niekrytej kotki wraca co kilka tygodni, napędzana długością dnia. Krwawienie, ropna wydzielina czy apatia nie należą do jej obrazu i wymagają szybkiej wizyty w lecznicy. Sterylizację i ewentualne leki hormonalne omów z lekarzem weterynarii, zanim podejmiesz decyzję. Na czas rui przygotuj kotce spokojne miejsce do odpoczynku: w sklepie KROPEK znajdziesz legowiska i domki, w których Twoja pupilka może się schować, gdy potrzebuje wyciszenia.