Nosówka u psa: objawy, przebieg, leczenie i szczepienie

Nosówka u psa to ciężka choroba wirusowa, która atakuje jednocześnie drogi oddechowe, przewód pokarmowy, skórę i układ nerwowy. Najczęściej chorują szczenięta, które nie zdążyły jeszcze przejść pełnego cyklu szczepień. Ten tekst pomoże Ci rozpoznać niepokojące sygnały i zrozumieć, co dzieje się z chorym pupilem, ale nie zastąpi badania. Jeśli podejrzewasz nosówkę, zadzwoń do lekarza weterynarii jeszcze dziś i uprzedź lecznicę, że pies może być zakaźny.

Czym jest nosówka u psa i jak dochodzi do zakażenia?

Chorobę wywołuje wirus nosówki psów (CDV, z ang. canine distemper virus) z rodziny Paramyxoviridae i rodzaju Morbillivirus. To bliski krewny wirusa odry. Wirus ma otoczkę i poza organizmem jest dość nietrwały: szkodzą mu światło słoneczne, ciepło i większość popularnych środków dezynfekcyjnych. W chłodzie, zwłaszcza poniżej zera, utrzymuje się w otoczeniu znacznie dłużej.

Do zakażenia dochodzi przede wszystkim drogą kropelkową. Chory pies wydala wirusa ze wszystkimi wydzielinami i wydalinami, a zaczyna zarażać nawet do 3 dni przed pojawieniem się pierwszych objawów. Wirus przenosi się w kilku sytuacjach:

• przy bliskim kontakcie z chorym psem, gdy ten kicha lub kaszle;
• przez kontakt ze śliną, moczem, kałem albo wydzieliną z nosa i oczu zakażonego zwierzęcia;
• przez wspólne miski, zabawki i legowiska, na których świeżo osiadły zakażone wydzieliny;
• z matki na płody w czasie ciąży (zakażenie śródmaciczne).

Niektóre psy wydalają wirusa nawet przez kilka miesięcy, więc źródłem zakażenia bywa też pies, który wygląda już na zdrowego.

Głównym rezerwuarem wirusa są psy domowe, także bezpańskie. Na nosówkę chorują jednak również dzikie zwierzęta, w tym żyjące w Polsce lisy, wilki, jenoty, kuny, borsuki, norki i wydry. Podatne są psy każdej rasy, płci i w każdym wieku, ale najwięcej zachorowań dotyczy szczeniąt w wieku 3-6 miesięcy. U maluchów przeciwciała od matki stopniowo zanikają, a odporność poszczepienna jeszcze się nie zbudowała.

Jak wygląda nosówka u psa i jakie daje objawy?

Przebieg bywa różny: od zakażeń bezobjawowych, przez łagodne, po ciężką i śmiertelną chorobę. Pierwszy rzut gorączki pojawia się zwykle 3-6 dni po zakażeniu i łatwo go przeoczyć. Po kilku dniach spokoju temperatura może wzrosnąć ponownie, a wyraźne objawy występują najczęściej po około 10-14 dniach od kontaktu z wirusem, czasem dopiero po miesiącu. Pies staje się apatyczny i traci apetyt. Charakterystyczny jest gęsty, ropny wypływ z oczu.

Objawy dotyczą kilku układów naraz, dlatego lekarze opisują różne postaci choroby. W tabeli zebraliśmy, jakie objawy daje nosówka u psa w każdej z nich. Pies może mieć objawy z kilku wierszy jednocześnie lub kolejno.

Objawy nerwowe potrafią pojawić się kilka tygodni, a nawet miesięcy po ustąpieniu kataru i biegunki. Nie da się przewidzieć, u którego psa wystąpią. Drgawki, chodzenie w kółko albo nagły niedowład to stan nagły: jedź od razu do lecznicy, nie czekaj na rozwój sytuacji.

Nosówka czy kaszel kenelowy: jak je odróżnić?

Obie choroby zaczynają się od kaszlu i kataru, a wirus nosówki należy nawet do drobnoustrojów wywołujących zespół chorób zakaźnych dróg oddechowych psów. Typowy kaszel kenelowy objawia się nagłym, ostrym, „gęgającym” kaszlem, czasem z niewielkim katarem i lekką gorączką. W większości łagodnych przypadków mija samoistnie w ciągu 7-10 dni.

Na nosówkę wskazują objawy wykraczające poza drogi oddechowe: ropna wydzielina z oczu, biegunka, zmiany na skórze i opuszkach, a później objawy nerwowe. Znaczenie ma też historia szczepień. Nieszczepione szczenię z kaszlem i biegunką zawsze wymaga pilnej diagnostyki, bo samo słuchanie kaszlu nie wystarczy do rozpoznania.

Czy nosówka u psa jest wyleczalna?

Na nosówkę nie ma leku przeciwwirusowego, który działałby przyczynowo. Leczenie jest objawowe i wspomagające: kroplówki uzupełniające płyny i elektrolity, żywienie (czasem dożylne), antybiotyki zwalczające wtórne zakażenia bakteryjne, leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe i przeciwdrgawkowe oraz staranna opieka. O doborze leków decyduje wyłącznie lekarz prowadzący. Żadna metoda nie daje gwarancji wyleczenia, ale psy objęte szybką i intensywną opieką mogą wyzdrowieć całkowicie.

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, badaniu klinicznym i testach laboratoryjnych. Do potwierdzenia służą RT-PCR z wymazu ze spojówek lub nosa albo z krwi oraz badania przeciwciał. Niedawne szczepienie może zafałszować wynik części testów PCR, dlatego powiedz lekarzowi, kiedy pies był szczepiony.

Rokowanie jest ostrożne i zależy od wieku psa oraz postaci choroby. Najgorzej przechodzą ją nieszczepione szczenięta i psy z objawami nerwowymi, a dorosłe psy objęte leczeniem w większości przeżywają. U psów, które przetrwają chorobę, objawy oddechowe i pokarmowe zwykle ustępują, natomiast przebieg objawów nerwowych jest nieprzewidywalny. Leczenie ostrej fazy nerwowej często kończy się niepowodzeniem, a mioklonie i drgawki mogą utrzymywać się długo po wyleczeniu kataru i biegunki.

Co zostaje po przebytej nosówce?

Część psów zachowuje trwałe pamiątki po chorobie. Mogą to być mimowolne drgania mięśni (mioklonie), nawracające napady drgawkowe i inne zaburzenia neurologiczne. U niektórych ozdrowieńców pojawia się hiperkeratoza opuszek i nosa, często u psów z objawami nerwowymi.

Mało znanym śladem jest niedorozwój szkliwa. Jeśli szczenię przechodzi nosówkę w czasie, gdy zęby jeszcze się wyrzynają, szkliwo tych zębów może się nie wykształcić prawidłowo. Opiekunowie adoptowanych psów często zastanawiają się, skąd u ich pupila takie zęby albo stwardniałe opuszki. Odpowiedź da tylko lekarz, a przebyta nosówka to jedno z możliwych wyjaśnień. Pies z takimi zmianami potrzebuje regularnych kontroli i delikatnej pielęgnacji łap.

Czy nosówka u psa jest zaraźliwa dla ludzi i kotów?

To jedno z pytań, które opiekunowie zadają najczęściej. Wirus nosówki psów nie przenosi się na ludzi i nie opisano pewnych przypadków naturalnego zachorowania człowieka. Ryzyko dotyczy innych psów w domu oraz fretek, które są na nosówkę bardzo wrażliwe. Do czasu decyzji lekarza trzymaj chorego psa z dala od innych zwierząt, a miski i legowisko myj i dezynfekuj.

Czy kot może zarazić się nosówką od psa?

Kot domowy w praktyce nie choruje na nosówkę psów. W warunkach doświadczalnych wykazano u kotów jedynie bezobjawowe zakażenie. Ciężko chorować mogą natomiast duże koty, na przykład lwy i tygrysy.

Skąd więc „nosówka u kota”? Tak potocznie nazywa się panleukopenię, czyli zupełnie inną chorobę wywoływaną przez parwowirus kotów (FPV). Panleukopenia nie zagraża ludziom. Kota może jednak zakazić także psi parwowirus, a parwowirusy łatwo roznoszą się na sierści, butach i przedmiotach. Ochrona przed panleukopenią należy według WSAVA do szczepień podstawowych kotów, podobnie jak szczepienie przeciw nosówce u psów.

Jak szczepienie chroni psa przed nosówką?

Podstawą ochrony jest szczepienie. Według wytycznych WSAVA z 2024 roku szczepionka przeciw nosówce należy do szczepień podstawowych (core), razem z ochroną przed adenowirusem psów i parwowirozą. Oznacza to, że zalecana jest wszystkim psom na świecie, niezależnie od trybu życia. Odporność po nowoczesnych szczepionkach podstawowych utrzymuje się u dorosłych psów przez wiele lat.

U szczeniąt ochronę utrudniają przeciwciała matczyne, które zakłócają działanie szczepionki. Dlatego szczenię dostaje serię dawek, a ostatnia przypada nie wcześniej niż w 16. tygodniu życia. Dokładny schemat, terminy dawek przypominających i różnice między szczepieniami znajdziesz w naszym wpisie o tym, jak zaplanować kalendarz szczepień szczeniaka. Do czasu zakończenia serii warto pamiętać o kilku zasadach:

• nie zapoznawaj szczeniaka z psami o nieznanym statusie szczepień;
• unikaj miejsc, w których gromadzi się wiele psów, oraz terenów odwiedzanych przez lisy;
• przynoś do domu własne miski i zabawki, zamiast pożyczać cudze;
• zgłoś się do lecznicy przy pierwszej gorączce, ropnej wydzielinie z oczu lub biegunce.

Te nawyki zmniejszają ryzyko kontaktu z wirusem, gdy szczenię jest najbardziej bezbronne.

Nosówka u psa bywa śmiertelna, a u psów, które przeżyją, potrafi zostawić trwałe zaburzenia nerwowe. Nie ma leku, który usuwa wirusa, dlatego tak duże znaczenie ma szybka reakcja i intensywna opieka. Ludziom choroba nie zagraża, a kot domowy w praktyce nie choruje na nosówkę psów. Najlepszą ochroną pozostaje pełny cykl szczepień. W sklepie KROPEK znajdziesz akcesoria i karmy dla psów, które przydadzą się w codziennej opiece, także w czasie rekonwalescencji. W każdej sprawie dotyczącej zdrowia pupila, a zwłaszcza przy objawach nerwowych, skontaktuj się od razu z lekarzem weterynarii.