Czym karmić psa seniora? Zmiany w diecie w wieku senioralnym

Karma dla psa seniora trafia do miski zwykle w dniu, w którym opiekun zauważa siwiejący pysk i krótsze spacery. Moment, w którym taka zmiana naprawdę ma sens, zależy jednak od budowy psa, a nie od okrągłej rocznicy. Zanim wymienisz karmę, umów wizytę kontrolną i wykonaj badania: u starszego psa dobór diety opiera się na wynikach, nie na dacie w książeczce zdrowia. Poniżej znajdziesz to, co zmienia się w organizmie starzejącego się psa, i sposób, w jaki przekłada się to na codzienne posiłki.

Kiedy pies jest seniorem, a kiedy jeszcze nie?

Pies staje się seniorem tym wcześniej, im większa jest jego dorosła masa ciała. Owczarek niemiecki wchodzi w tę fazę życia wtedy, gdy yorkshire terrier jest jeszcze psem w pełni sił. Różnica sięga pięciu lat, więc jedna wspólna granica dla wszystkich psów, powtarzana w większości poradników, prowadzi na manowce. Dla jednego psa jest spóźniona o trzy lata, dla innego przedwczesna.

W codziennej pracy sklepu widzimy obie pomyłki. Opiekunowie labradorów pytają o karmę dla psa senior dopiero po dziewiątych urodzinach, gdy pies od dwóch lat ma nadwagę. Opiekunowie ratlerków przestawiają psa na dietę dla seniora w siódmym roku życia, choć zwierzę ma przed sobą jeszcze kilka lat pełnej aktywności.

Progi z tabeli są orientacyjne i dotyczą psów zdrowych. Pies po zabiegu ortopedycznym, z nadwagą albo z chorobą przewlekłą starzeje się szybciej, niż wynikałoby to z samej masy ciała, i częstsze kontrole są u niego uzasadnione wcześniej.

Co zmienia się w organizmie psa w wieku senioralnym?

Starzenie przebudowuje skład ciała. Ubywa beztłuszczowej masy ciała, czyli przede wszystkim mięśni, przybywa tkanki tłuszczowej. Mięśnie zużywają w spoczynku więcej energii niż tłuszcz, więc zapotrzebowanie energetyczne spada, u części psów nawet o 20-30% względem wieku dorosłego. Jeśli porcja zostaje ta sama, pies tyje, a każdy nadmiarowy kilogram obciąża stawy, które i tak pracują gorzej. Zanim sięgniesz po nową karmę, przelicz aktualną porcję, korzystając z naszego kalkulatora porcji karmy.

Druga zmiana działa w przeciwnym kierunku. Starszy organizm gorzej wykorzystuje dostarczane białko, a zapotrzebowanie na aminokwasy rośnie, bo pies musi stale odbudowywać mięśnie. Te dwa procesy razem tworzą pułapkę, w którą wpada część karm z napisem senior na opakowaniu.

Dlaczego obniżanie białka u zdrowego seniora jest błędem?

Przekonanie, że stary pies potrzebuje diety niskobiałkowej, jest jednym z najtrwalszych mitów żywieniowych i wciąż powtarzają je popularne poradniki. Wywodzi się z dawnego założenia, że białko obciąża nerki. Późniejsze obserwacje tego nie potwierdziły: standardowa zawartość białka nie uszkadza zdrowych nerek psa.

Ograniczenie białka ma uzasadnienie przede wszystkim u psów z rozpoznaną, zaawansowaną przewlekłą chorobą nerek, rzadziej przy chorobie wątroby czy białkomoczu, i zawsze na podstawie badań. Nawet wtedy pierwszym celem dietetycznym jest obniżenie fosforu, a nie samego białka. To decyzja lekarza podjęta po badaniach krwi i moczu, nie profilaktyka stosowana u każdego psa po dziesiątce.

Zdrowy senior potrzebuje białka o wysokiej strawności, i raczej w większej niż mniejszej ilości niż wcześniej. Chodzi o hamowanie sarkopenii, czyli postępującego zaniku mięśni. Pies z zachowaną masą mięśniową pewniej wstaje, lepiej znosi znieczulenie i szybciej wraca do formy po chorobie. Na etykiecie patrz więc nie tylko na procent białka, ale na jego źródło: mięso i podroby wymienione z nazwy dają lepszy profil aminokwasowy niż ogólnikowe „produkty pochodzenia zwierzęcego”.

Czym karmić starszego psa poza dobrym źródłem białka?

Dieta dla starego psa różni się od karmy dla dorosłego nie tylko poziomem energii. Kwasy omega-3, a dokładnie EPA i DHA pochodzące z ryb morskich, łagodzą nasilenie stanu zapalnego w stawach i wspierają pracę mózgu, co u psów z zaburzeniami poznawczymi bywa widoczne w codziennym zachowaniu. Wsparcie stawów zwykle nie kończy się na karmie, a preparaty różnią się składem, o czym piszemy szerzej w tekście o tym, co zawierają suplementy na stawy.

Osobna sprawa to tłuszcz. Karmy senioralne bywają energetycznie bogate, a pies po przebytym zapaleniu trzustki toleruje tłuszcz znacznie gorzej i wymaga diety o obniżonej jego zawartości. U takiego psa sam wybór „karmy dla starszych psów” nie wystarczy, potrzebna jest karma niskotłuszczowa dobrana z lekarzem.

Czytając skład karmy dla psa seniora, sprawdź kilka konkretów:

• Źródło białka wymienione z nazwy, na przykład kurczak, indyk czy łosoś, zamiast zbiorczych określeń, które nie wskazują gatunku zwierzęcia.

• Olej z ryb morskich jako źródło EPA i DHA, a nie wyłącznie olej roślinny, który dostarcza głównie kwasu alfa-linolenowego słabo przekształcanego przez psa.

• Przeciwutleniacze, przede wszystkim witaminę E i witaminę C, ograniczające skutki stresu oksydacyjnego nasilającego się z wiekiem.

• Umiarkowaną zawartość tłuszczu, jeśli pies miał kiedykolwiek epizod zapalenia trzustki lub ma tendencję do tycia.

• Źródło błonnika fermentującego, na przykład pulpę buraczaną albo siemię lniane, pomocne przy skłonności do zaparć.

Witaminy dla psa seniora w formie osobnych preparatów mają sens wtedy, gdy pies dostaje dietę domową albo lekarz stwierdzi konkretny niedobór. Przy pełnoporcjowej karmie dokładanie kolejnych suplementów na własną rękę częściej zaburza bilans, niż pomaga, zwłaszcza w przypadku witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Co zrobić, gdy pies senior nie chce jeść?

Spadek apetytu u starszego psa rzadko bierze się z kaprysu. Z wiekiem słabnie węch, a to on w największym stopniu decyduje o tym, czy pies uzna posiłek za atrakcyjny. Podgrzanie karmy do temperatury ciała, czyli mniej więcej 38 stopni Celsjusza, wyraźnie wzmacnia zapach potrawy i u wielu psów wystarcza, żeby wróciły do miski. Karmę mokrą wyjmij z lodówki wcześniej, suchą zalej odrobiną letniej wody.

Druga częsta przyczyna to ból w jamie ustnej. Kamień nazębny, choroba przyzębia i rozchwiane zęby sprawiają, że pies podchodzi do miski, zaczyna jeść i przerywa. W takiej sytuacji zmiana konsystencji na miękką przynosi doraźną ulgę, ale nie leczy przyczyny. Więcej o budowie uzębienia i codziennej higienie znajdziesz we wpisie o tym, ile zębów ma pies.

Ile posiłków i ile wody potrzebuje pies senior?

Starsze psy piją mniej, bo słabnie u nich odczuwanie pragnienia, a jednocześnie nerki gorzej zagęszczają mocz. Ryzyko odwodnienia rośnie, szczególnie latem i u psów karmionych wyłącznie suchą karmą. Pomaga zwiększenie udziału karmy mokrej, dolewanie wody do posiłku i ustawienie kilku misek w różnych pokojach, żeby pies nie musiał pokonywać schodów po każdy łyk.

Dobrze działa też podział dziennej porcji na trzy mniejsze posiłki zamiast dwóch. Mniejsza objętość w żołądku jest lepiej tolerowana, a regularność ułatwia pracę jelit, które u seniora leniwieją i częściej dają o sobie znać zaparciami. Jeśli mimo tych zmian pies senior nie chce jeść dłużej niż dobę albo je wyraźnie mniej przez kilka dni, to sygnał do wizyty, a nie do kolejnej zmiany smaku karmy.

Jakie objawy u starszego psa wymagają wizyty u weterynarza?

Część zmian, które opiekunowie próbują rozwiązać nową karmą, to objawy choroby wymagające diagnostyki. Zmiana diety jedynie opóźnia wtedy rozpoznanie, a u seniora czas ma znaczenie.

• Nagły spadek masy ciała mimo niezmienionego apetytu i porcji.

• Wzmożone pragnienie i częstsze oddawanie moczu, także nocą.

• Nieprzyjemny zapach z pyska, ślinienie się, wypadanie pokarmu z pyska.

• Trudność z gryzieniem twardych kęsów albo jedzenie wyłącznie jedną stroną pyska.

• Wymioty, biegunka lub zaparcia utrzymujące się dłużej niż dwa dni.

Każdy z tych objawów wymaga kontaktu z lekarzem, a nie eksperymentów z miską. U psa w wieku senioralnym zmianę diety poprzedza morfologia, badanie biochemiczne krwi i badanie ogólne moczu. Dobór karmy zależy od stanu nerek, wątroby i tarczycy, bo niedoczynność tarczycy potrafi tłumaczyć zarówno przyrost masy ciała, jak i apatię mylnie przypisywaną starości.

Trzeba też wiedzieć, że napis „senior” nie oznacza odrębnej, prawnie zdefiniowanej kategorii żywieniowej. Wytyczne FEDIAF opisują tylko fazy wzrostu, dorosłości i reprodukcji, więc karma senioralna to formalnie karma dla psa dorosłego. Producent musi spełnić normy dla psa dorosłego i nie może wprowadzać w błąd oznakowaniem, ale żadnych dodatkowych progów białka, tłuszczu czy fosforu dla seniora nie ma, więc dwie karmy z tym samym oznaczeniem potrafią różnić się poziomem białka, tłuszczu i fosforu na tyle, że jedna wesprze Twojego psa, a druga mu zaszkodzi. Liczy się analityczny skład i wyniki badań, nie nazwa linii produktowej.

Jeśli masz przed sobą taki wybór, przejrzyj karmy i akcesoria dla psów w naszym sklepie i porównaj konkretne parametry z zaleceniami swojego lekarza. Chętnie pomożemy dobrać skład do wyników, które przyniesiesz z wizyty.