Padaczka u psa: jak wygląda atak i co wtedy robić?

Padaczka u psa to przewlekła choroba mózgu, w której napady padaczkowe powracają bez wyraźnego powodu. Pierwszy atak wygląda przerażająco, choć zwykle trwa krócej, niż się wydaje. Ten poradnik pomoże Ci rozpoznać fazy napadu, bezpiecznie przeprowadzić psa przez atak i odróżnić sytuację, w której wystarczy pilny telefon do lekarza tego samego dnia, od stanu nagłego. Nie zastępuje badania: każdy napad omów z lekarzem weterynarii, a przy objawach opisanych niżej jako alarmowe jedź od razu do lecznicy.

Jak wygląda padaczka u psa i jakie są objawy kolejnych faz napadu?

Napad padaczkowy to przejściowe objawy wywołane nadmierną, zsynchronizowaną aktywnością komórek nerwowych w mózgu. Najlepiej rozpoznawalny jest napad uogólniony: pies przewraca się na bok, traci przytomność, sztywnieje, a potem rytmicznie przebiera łapami. Często pojawia się ślinotok oraz mimowolne oddanie moczu lub kału. Mniej oczywiste są napady ogniskowe, które obejmują tylko część ciała, na przykład drganie mięśni pyska, rytmiczne mruganie czy szarpanie jedną łapą. Padaczka u psa daje więc różne objawy, a jeden pies może mieć oba typy napadów.

W tabeli zebraliśmy fazy napadu według terminologii przyjętej przez międzynarodową grupę ekspertów weterynaryjnych (IVETF).

W trakcie napadu uogólnionego psa nie da się „wybudzić” ani odwrócić jego uwagi. Faza ponapadowa bywa za to dłuższa niż sam atak: pies może być zdezorientowany i wpadać na meble, bo przez pewien czas gorzej widzi.

Atak padaczki u psa: co robić, a czego nie robić?

Wielu opiekunów po pierwszym napadzie pupila zastanawia się, czy pies może połknąć język. Nie może, dlatego nie ma żadnego powodu, by sięgać mu do pyska. Gdy atak padaczki u psa już trwa, Twoje zadanie jest proste: zadbać, żeby pies nie zrobił sobie krzywdy, i zebrać informacje dla lekarza.

• Nie wkładaj rąk do pyska i nie wyciągaj języka. Pies jest nieprzytomny i może ugryźć zupełnie bezwiednie.
• Odsuń meble, krzesła i twarde przedmioty, a psa trzymaj z dala od schodów, kanapy i krawędzi łóżka. Inne zwierzęta wyprowadź do drugiego pokoju.
• Spójrz na zegarek albo włącz stoper w telefonie. Mierz czas od utraty przytomności do momentu, aż pies przestanie przebierać łapami i zacznie reagować.
• Jeśli możesz zrobić to bezpiecznie, nagraj napad telefonem. Film pomaga lekarzowi odróżnić padaczkę od omdlenia czy zaburzeń ruchowych.
• Nie poklepuj psa, nie polewaj go wodą i nie próbuj go przytrzymywać. Dodatkowe bodźce nie przerwą napadu, a mogą go wydłużyć.

Po ataku zostań przy pupilu, mów spokojnie i przygaś światło. Zapewnij mu niskie, stabilne miejsce na odpoczynek, na przykład jedno z legowisk lub materaców ułożonych na podłodze.

Kiedy napad padaczki u psa to stan nagły?

Każdy napad, także krótki, po którym pies szybko wraca do siebie, zgłoś lekarzowi weterynarii jak najszybciej. Jeśli nie masz pewności, czy to stan nagły, dzwoń do lecznicy od razu. Są też sytuacje, w których nie czekasz ani minuty. Według definicji IVETF (stan padaczkowy tak samo określa konsensus Amerykańskiego Kolegium Weterynaryjnej Medycyny Wewnętrznej, ACVIM) od razu do lecznicy jedziesz, gdy:

• napad trwa dłużej niż 5 minut, bo to już stan padaczkowy,
• pies ma dwa lub więcej napadów, a między nimi nie odzyskuje w pełni przytomności (to również stan padaczkowy),
• w ciągu 24 godzin wystąpiły co najmniej dwa napady, czyli napady gromadne,
• napad pojawił się po kontakcie z trucizną, na przykład środkiem na ślimaki, preparatem owadobójczym do ogrodu lub płynem do chłodnic.

W stanie padaczkowym liczy się czas. Przedłużający się napad może nieodwracalnie uszkodzić mózg, a napad trwający ponad 30 minut grozi trwałymi skutkami, łącznie z obumieraniem neuronów. Według ACVIM śmiertelność w stanie padaczkowym u zwierząt wynosi około 25-39%. Uogólniony napad może też podnieść temperaturę ciała, więc w drodze możesz przyłożyć chłodne, wilgotne ręczniki do brzucha, pachwin i pach. Uprzedź lecznicę telefonem, że jedziesz, żeby zespół był gotowy.

Seria napadów gromadnych rzadko ustępuje bez leku doraźnego, nawet jeśli każdy pojedynczy napad sam się kończy. Jeżeli Twój pies ma za sobą taki epizod, zapytaj lekarza o taki lek do podania w domu i dokładną instrukcję jego użycia. Numer całodobowej lecznicy oraz tę instrukcję trzymaj razem w apteczce dla psa, żeby nie szukać ich w stresie.

Padaczka u psa: przyczyny według IVETF i znaczenie wieku pierwszego napadu

Eksperci IVETF w 2015 roku podzielili przyczyny napadów na trzy grupy. Padaczka strukturalna wynika z choroby w obrębie mózgu: guza, zapalenia, urazu, wady rozwojowej czy zaburzeń naczyniowych. Napady reaktywne to odpowiedź zdrowego mózgu na zatrucie lub zaburzenie metaboliczne, takie jak niski poziom cukru we krwi, zaburzenia elektrolitowe albo encefalopatia wątrobowa. Trzecią grupą jest padaczka idiopatyczna.

Padaczka idiopatyczna u psa: co oznacza ta diagnoza?

To padaczka, której przyczyną jest genetyka, podejrzewane podłoże genetyczne lub czynnik nieznany, przy braku zmian w mózgu. Rozpoznaje się ją w dużej mierze przez wykluczenie. Wytyczne wymagają co najmniej dwóch niesprowokowanych napadów w odstępie minimum 24 godzin, pierwszego napadu między 6. miesiącem a 6. rokiem życia, prawidłowego badania neurologicznego między napadami oraz prawidłowych wyników krwi i moczu. Jeśli rezonans magnetyczny i badanie płynu mózgowo-rdzeniowego nie wykazują zmian, pewność diagnozy rośnie.

W brytyjskiej bazie danych z gabinetów pierwszego kontaktu padaczkę o nieznanej przyczynie stwierdzono u około 0,62% psów, częściej u border terierów i owczarków niemieckich. Predyspozycję genetyczną opisano też między innymi u lagotto romagnolo, owczarków belgijskich, springer spanieli angielskich i border collie.

Padaczka u psa starego: dlaczego późny pierwszy napad niepokoi?

Wiek pierwszego napadu podpowiada lekarzowi kierunek diagnostyki. Choroba strukturalna jest statystycznie bardziej prawdopodobna u psów młodszych niż rok i starszych niż 7 lat, a ryzyko zmiany w mózgu rośnie z każdym kolejnym rokiem wieku w chwili pierwszego napadu. Z tego powodu przy pierwszym napadzie przed 6. miesiącem lub po 6. roku życia IVETF zaleca rezonans i badanie płynu mózgowo-rdzeniowego.

Padaczka u psa starego nie zawsze oznacza guz. U seniora lekarz szuka też przyczyn reaktywnych, dlatego badania krwi obejmują między innymi glukozę, elektrolity oraz parametry wątroby i nerek. Przy okazji przeglądu zdrowia seniora przyjrzyj się również jego diecie, w czym pomoże poradnik czym karmić psa seniora.

Czy padaczka u psa jest śmiertelna?

Bywa, ale u wielu psów z dobrze prowadzoną padaczką idiopatyczną nie skraca życia drastycznie. W badaniu 102 psów leczonych w szpitalu uniwersyteckim mediana długości życia wyniosła 9,2 roku przy padaczce idiopatycznej i 5,8 roku przy padaczce strukturalnej. Autorzy podkreślili, że psy z padaczką idiopatyczną często żyją podobnie długo jak ogół psów. To samo badanie pokazało jednak, że 52% zmarłych psów z padaczką idiopatyczną uśpiono z powodu tej choroby. W tej grupie krótsze życie najsilniej wiązało się z napadami gromadnymi i stanem padaczkowym, dlatego każdą serię napadów traktuj poważnie.

Leczenie zwykle trwa całe życie, a jego celem rzadko jest całkowity brak napadów. Chodzi raczej o to, żeby były rzadsze, krótsze i łagodniejsze. Nigdy nie zmieniaj dawki ani nie odstawiaj leku przeciwpadaczkowego na własną rękę: nagłe przerwanie leczenia może wywołać napady. Jeśli zauważasz działania niepożądane, omów je z lekarzem prowadzącym.

Lekarz decyduje o leczeniu na podstawie częstości i przebiegu ataków, dlatego prowadź dziennik napadów. Zapisuj w nim:

• datę, godzinę i długość każdego napadu,
• przebieg: czy pies stracił przytomność, czy drgały wszystkie łapy, czy oddał mocz,
• zachowanie i długość fazy ponapadowej,
• możliwe wyzwalacze, na przykład stres, brak snu lub pominiętą dawkę leku,
• godziny podawania leków i każdą zmianę wprowadzoną przez lekarza.

Według IVETF wskazaniem do stałego leczenia padaczki idiopatycznej są między innymi dwa napady w ciągu 6 miesięcy, napady gromadne lub faza ponapadowa dłuższa niż 24 godziny.

Padaczka u psa wymaga czujności, ale wielu pupili żyje z nią długo i dobrze. Najważniejsze są spokój w trakcie ataku, mierzenie czasu i natychmiastowa jazda do lecznicy przy napadzie dłuższym niż 5 minut lub serii napadów. W sklepie KROPEK skompletujesz apteczkę i bezpieczne legowisko, a o diagnostyce i leczeniu zawsze decyduj razem z lekarzem weterynarii.